Erdem Kaya Patent

UPB YÖN. KRL. BŞK. ERDEM KAYA’NIN SINAİ MÜLKİYET KANUN TASARISI TASLAĞI HAKKINDAKİ GÖRÜŞÜ...

UPB YÖN. KRL. BŞK. ERDEM KAYA’NIN SINAİ MÜLKİYET KANUN TASARISI TASLAĞI HAKKINDAKİ GÖRÜŞÜ...
UPB YÖN. KRL. BŞK. ERDEM KAYA’NIN SINAİ MÜLKİYET KANUN TASARISI TASLAĞI HAKKINDAKİ GÖRÜŞÜ...

Bilindiği üzere ülkemizde Sınai Mülkiyet haklarına yönelik hükümler kanun hükmünde kararnameler (KHK) ile düzenlenmektedir. Buna göre 551, 554, 555 ve 556 sayılı KHK’lar sırasıyla patentler/faydalı modeller, endüstriyel tasarımlar, coğrafi işaretler ve markaların korunmasına ilişkin hükümleri içermektedir.
 
1995’ten beri geçerli olan bu KHK’lar etkin bir Sınai Mülkiyet ekosistemi oluşturma yönünde Türkiye’ye önemli katkılar sağlamış olmakta beraber, değişen şartlara, Anayasa’ya, Avrupa Birliği normlarına ve taraf olunan diğer ilgili uluslararası anlaşmalarla uyumlu yeni bir düzenleme kaçınılmaz olmuştur.
 
Özellikle 2009 yılında başlayan ve aralıklarla devam eden Anayasa Mahkemesi kararlarıyla mevcut KHK’lardaki bazı önemli hükümler uygulanamaz hale gelmiştir. Örneğin, Anayasamızdaki cezalar ancak kanunla uygulanır hükmü gereği, mevcut KHK’lardaki cezai hükümler iptal edilmiştir. Dolayısıyla sırf bu husus bile mevcut KHK’lar yerine güçlü bir kanun çıkarmanın gerekliliğini bizlere göstermiştir.
 
Bu noktada 2009 yılından bari Kanun Taslağı hazırlama çalışmaları yürütülmekte olup, güncel bir gelişme olarak Türk Patent Enstitüsü (TPE) 24.02.2016 tarihi itibarıyla Sınai Mülkiyet Kanun Tasarısı Taslağı’nı toplumun görüş ve önerilerine açmış ve bu görüş ve önerilerin 04.03.2016 tarihine kadar tercihen kanungorus@tpe.gov.tr maili üzerinden kendisine iletilmesini istemiştir. İlgili duyuruya, kanun taslağına ve gerekçesine şu linkten ulaşabilirsiniz.
 
http://www.tpe.gov.tr/TurkPatentEnstitusu/allAnouncement/anouncementDetail?newsId=510
 
Kanun Taslağına genel olarak bakıldığında, mevcut KHK’lardaki birçok sorunun giderildiğini görmek son derece memnuniyet vericidir. Buna göre Ülkemizin Sınai Mülkiyet alanında faaliyet gösteren nadir ve saygın derneklerinden biri olan Uluslararası Patent Birliği (UPB) olarak söz konusu “Sınai Mülkiyet Kanun Tasarısı Taslağı” üzerindeki ilk bakıştaki genel tespitlerimize yönelik  şöyle bir karşılaştırma tablosu hazırladık:
 

Mevcut KHK’lar

Kanun Taslağı

551, 554, 555 ve 556 gibi her biri farklı sayılı hukuki metinler bulunmaktadır. Tüm hukuki metinler tek bir kanun taslağı altında birleştirilmiş, tüm Sınai Mülkiyet haklarını kapsayan ortak hükümler birleştirilmiş, böylece daha sade ama daha uygulanabilir bir metin elde edilmiştir.
Avrupa Birliği normlarına ve taraf olunan diğer ilgili uluslararası anlaşmalarla uyumsuz noktalar bulunmaktadır.
 
Avrupa Birliği normlarına ve taraf olunan diğer ilgili uluslararası anlaşmalarla (TRIPS Anlaşması, AB Marka Direktifi ve Tüzüğü, Avrupa Patent Sözleşmesi, Lahey Anlaşması gibi) uyumlu olduğu gözükmektedir.
 
Bazı önemli hükümler Anayasa aykırılıktan ötürü (cezalar, mülkiyet hakkı vb) iptal edilmiştir ve bu iptallerin devamının gelmesi de olasıdır. KHK değil bir Kanun statüsünde olduğu için Anayasa’ya aykırılıktan kaynaklı iptallerin önüne geçilmiştir. 
 
Tescil süreçlerini ve tarafların işlem yükünü artırıcı hükümler bulunmaktadır. Tüm Sınai Mülkiyet Haklarının tescil süreçlerinde sadeleştirmeler öngörülmektedir.
Patent/Faydalı Modellere ilişkin 551 sayılı KHK’da tescil sonrası itiraz hakkı bulunmamaktadır. Patentlerde tescil sonrası itiraz hakkı getirilerek hükümsüzlük taleplerinin mahkemelere gidilmeden TPE nezdinde çözülmesi amaçlanmıştır.
 
Buluşlar Faydalı Model, İncelemesiz Patent ve İncelemeli Patent ile korunabilmektedir.
 
İncelemesiz Patent enstrümanı kanundan çıkarılmıştır. Böylelikle dünyada başka bir örneği de bulunmayan ve belki de patent alamayacak bir çok buluşun patent almış gibi lanse edilmesine yol açan bu sorunlu enstrüman ortadan kaldırılmıştır.
Faydalı Model başvuruları hiçbir yenilik değerlendirmesine tabi tutulmadan belgeye bağlanmaktadır. Faydalı Modellere yenilik araştırması yapılma zorunluluğu getirilmiştir. Böylelikle zaten yıllardır piyasada olan çözümlerin haksız yere koruma altına alınması sorunu ortadan kalkacaktır. Bu düzenleme mahkemelerin yükünü de azaltacaktır.
 
Yayınlanan bir Faydalı Model ya da Patent Başvurusuna yapılan itirazlar, gerekçeleri ne kadar haklı olursa olsun bir değerlendirmeye alınmamakta, başvuru sahipleri herşeye rağmen belge talep etme hakkında sahip olmaktadır. Yayınlanan Patent ve Faydalı Modellere gelen itirazların TPE tarafından değerlendirilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Böylelikle, haklı itirazlar neticesinde Patent yada Faydalı Model başvuruları konu mahkemeye gitmeden TPE nezdinde iptal edilebilecektir.
 
KHK’daki bir süre kaçırıldığında (örn yenileme harcını yatırma) yitirilen hakkın tekrar kazanılması için yeterli düzenleme bulunmamaktadır. Hakların Yeniden Tesisi kavramı getirilmiştir. Böylelikle bir çok durumda kaçan bir son tarihten dolayı başvurunu ya da belgenin geçersiz hale gelme durumu büyük oranda ortadan kaldırılmıştır.
“Çalışan (Hizmet) Buluşu” kavramı Üniversite bünyesinde çalışan akademisyenler için geçerli değildir. Dolayısıyla akademisyenler kendi adlarına patent yada faydalı model başvuruları yapabilmektedir. Akademisyenler de “Çalışan Buluşu” kapsamına alınmıştır. Dolayısıyla artık akademisyenler bir buluş yaptıklarında, bunu önce çalıştıkları üniversiteye bildirmek zorunda olacaklar, üniversite de dilerse aynı özel şirketlerde olduğu gibi buluş üzerinde hak talebinde bulunabilecektir. Böylelikle, Teknoloji Transfer Ofisleri daha da önem kazanacak, üniversitelerde üretilen değerleri tek bir merkezden daha etkin şekilde yönetilebilecektir.
Marka Tescili sahiplerine hem hukuk hem de ceza davası açma hakkı verilmişken, tasarım, patent ve faydalı model sahiplerine sadece hukuk davası açma hakkı tanınmıştır. Yeni taslakta ne yazık ki bu durum devam etmektedir. Ülkemizin geleceği için buluşlar çok büyük önem arzettiğinden, bu buluşların sağlanan patent ve faydalı model sahiplerinin haklarının daha etkin korunabilmesi için ceza davası açma hakkının da verilmesi gerekmektedir.
 
Kamu destekli projelere yönelik herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Yeni taslaktaki 125. maddede kamu destekli projelerdeki hakların paylaşımı noktasında yeni bir hüküm eklenmiş gözükmektedir. Bu eklenen hükümler örneğin Savunma Sanayi alanındaki çalışmalar için kabul edilebilir olmakla beraber kısıtlama yapılmadığı sürece Teydeb Projelerince desteklenen konular veya Arge Merkezlerinde ortaya çıkan buluşları da kapsıyor olarak da yorumlanabilir. Bu noktada 125. Maddeye Teydeb, Arge Merkezi, Kosgeb, Bilim Sanayi Teknoloji Bakanlığı gibi kurumlarca Arge’ye dönük sağlanan desteklerden faydalananları hariç tutabilecek bir kısıtlama getirilmelidir.
Marka ve Patent Vekillerinin disiplin suçlarına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Kanunda getirilen Disiplin Kurulu mekanizması ile Marka ve Patent Vekillerinin mesleklerini icrasında kusurlu olduklarının belirlenmeleri durumunda, uyarı verilmesinden meslekten süreli ya da süresiz mene kadar giden yaptırımlar getirilmiştir.
Bir buluş bütünlüğü itirazı olmadığı sürece bölünmüş patent başvurusu yapma hakkı bulunmamaktadır. İsteğe bağlı bölünmüş patent başvurusu yapma hakkı getirilmiştir.
Patentlere ilişkin mevcut KHK’da biyoteknolojik buluşlara ilişkin hükümler bulunmamaktadır. Avrupa Patent Sözleşmesi ve 98/44 sayılı AB direktifine uygun olarak, hangi biyoteknolojik buluşların koruma kapsamında olduğu, hangilerinin korunamayacağına ilişkin net hükümler getirilmiştir.
Patentlere ilişkin mevcut KHK’da, farmasötik alanda ilk ve sonraki medikal kullanımların korunmasına yönelik net hükümler bulunmamaktadır. İlk ve sonraki medikal kullanımların (endikasyon patentleri) korunmasına yönelik net hükümler getirilmiştir.

 
Biz ve bizler gibi Sınai Mülkiyet alanında aktif çalışan tüm paydaşlar önümüzdeki süreçte bu taslağa ilişkin çok daha detay ve derinlemesine analizler gerçekleştirecektir. Buradan elde edilen edinimler de sizlerle paylaşılacaktır.
 
Yukarıdaki genel tespitlerimiz ışığında, UPB olarak Sınai Mülkiyet Kanun Tasarısı Taslağı’nın ülkemize büyük kazanımlar sağlayacağını düşünmekte ve bu Taslağın en kısa sürede yasalaşmasını gönülden temenni etmekteyiz.
 
Erdem KAYA
UPB Yön. Krl. Bşk.